Column ประจำ
Sponsor

สมดุล คุณค่า ชีวิต : เมื่อที่ว่าง สร้างเสียง

โดย : ทพ.สมดุลย์ หมั่นเพียรการ

เคยดูละครใบ้ ไหมครับ

เชื่อไหมครับว่า มีเสียงบางอย่าง ดังขึ้นมาจากการแสดงที่แทบจะไม่ได้ส่งเสียง

นั่นคือ เสียงของ.. ‘ที่ว่าง’

..........

เวลาที่ว่าง ผมชอบชมมหรสพครับ ซึ่งโดยจริตนิสัยส่วนตัวจะชอบดูโชว์แบบอลังการงานสร้าง โหนสลิง ยิงเอฟเฟกต์ จัดเต็มทั้งแสง สี เสียง

การชมละครเพลง หรือ musical จึงมักเป็น show of choice อยู่เสมอ

ครั้งล่าสุด ก็คือ การได้ไปฟื้นความทรงจำ กับละครเพลงเรื่องโปรด The Phantom of the Opera อีกครั้ง ตอนมาเปิดการแสดงที่เมืองไทย

บทเพลง ไพเราะ บ่งบอกทุกอารมณ์ของตัวละคร ทั้งอบอุ่น งดงาม หม่นเศร้า ลึกลับ การร้องแบบโอเปร่าทรงพลัง ประสานกับท่วงทำนองของเครื่องสายวงใหญ่อย่างลงตัว

ฉากตระการตาน่าจดจำ เช่น ตอนที่แฟนทอม ทำให้แชนเดอเลียร์ตกเฉียดศีรษะผู้ชมแถวหน้าลงมาบนเวที หรือฉากที่แฟนทอมพายเรือข้ามทะเลสาบ พาคริสตีนนางเอกของเรื่องทะลุผ่านกระจก ลงไปยังอาณาเขตของเขา ใต้โรงละคร เทียนหลายร้อยเล่มค่อยๆผุดขึ้นมาจากพื้น สะท้อนบุคลิกอันแสนขัดแย้งของแฟนทอม ที่มีทั้งความลึกลับและน่าตื่นตาตื่นใจ

นักแสดง นักดนตรี ทีมงานนับร้อยชีวิต เสื้อผ้า หน้า พร็อพ สุดอลังการ

ซึ่งหากใครได้ชม คงไม่ปฏิเสธว่า เป็นละครเพลงที่ ‘เต็ม’ ในทุกองค์ประกอบ

..........

อีกราวหนึ่งเดือนต่อมา ได้มีโอกาสไปชม Pantomime in Bangkok ครั้งที่ 14 หรือละครใบ้ เป็นครั้งแรก ซึ่งแตกต่างจากวิถีการชมที่คุ้นชินคนละขั้ว

ถ้าจุดเด่นของละครเพลง คือ ศิลปะแบบจัดหนัก จัดเต็ม

Pantomime (แพนโทมาม) หรือละครใบ้ คงเป็นเครื่องสะท้อนศิลปะของการตัดออก

ละครใบ้ ได้ตัดทุกอย่างทั้งในเรื่องของฉาก และการใช้อุปกรณ์ที่ไม่จำเป็นออกจนหมดสิ้น เหลือเพียงแก่นคือผู้แสดง ซึ่งแต่ละตอนมีอยู่เพียง 1-3 คน กับทักษะทางการแสดงที่มีอยู่

การแสดงแบ่งออกเป็นหลายองก์ (หรือตอน)

บางตอน เป็นการแสดงที่ใบ้ (คือเงียบ)จริงๆ มีเพียงนักแสดงหนึ่งคน กับภาษากายล้วนๆ ขณะที่บางตอนบางช่วง มีดนตรีประกอบ หรือเสียงจากนักแสดงสื่อถึงอารมณ์เล็ดลอดออกมาพร้อมการแสดงที่เต็มไปด้วยสีสันสนุกสนาน เร้าใจ เรียกเสียงหัวเราะ ซึ่งเป็นเสน่ห์ติดตัวอย่างนึงของละครใบ้ จนเป็นที่มาของชื่อตอนในปีนี้ว่า Silence is Fun

แต่ผมกลับรู้สึกว่าเสน่ห์ที่แท้จริงของละครใบ้ อยู่ที่การใช้..‘ที่ว่าง’

นักแสดงละครใบ้แต่ละคน จะหยิบใช้ แบ่งปัน จัดสรรที่ว่าง มาสร้างสรรค์ ถ่ายทอดจินตนาการและความคิดไปสู่ผู้ชม

พวกเขาเนรมิตทุกสิ่งจากที่ว่าง ให้เกิดเป็นมโนภาพต่อสายตา จนอาจเรียกได้ว่า ละครใบ้ทำให้เรามองเห็นทรวดทรงและพุงของอากาศ

ที่ว่าง ซึ่งโอบล้อมนักแสดงบนเวที ไม่เพียงโอบกระชับความสนใจของผู้ชมให้จดจ่ออยู่กับการแสดงที่อยู่ตรงหน้า

ที่ว่าง จากความน้อยที่สุดบนเวทีละคร ยังสร้างเสียงบางอย่าง เปิดสัมผัสแห่งการรับรู้ อย่างกว้างไกล ไม่มีที่สิ้นสุด บนเวทีชีวิต ...

เวลาที่สะสมของจนรก ไม่รู้จะซุกเก็บไว้ที่ไหน หลายคนแก้ปัญหาด้วยการหากล่อง ซื้อตู้เพิ่ม หรือต่อเติมห้องเก็บของ

สิ่งที่คุณต้องการจริงๆอาจไม่ใช่กล่องหรือตู้ แต่คือ ‘ที่ว่าง’ จากการตัดทอนสิ่งที่ไม่จำเป็นออกไป

ตอนไปสอน yoga anatomy ที่เมืองโอซากา ประเทศญี่ปุ่น

ผมเห็นว่าความเป็นอยู่ข้าวของเครื่องใช้ต่างๆที่นั่นถูกออกแบบมาให้ใช้ได้อย่างเต็มประโยชน์ ซ่อนรายละเอียดไว้ในความเรียบง่าย สะท้อนให้เห็นว่าคนญี่ปุ่นตระหนักถึงคุณค่าของ ‘ที่ว่าง’ และยังหมั่นรักษามันไว้เสมอ

ผลิตภัณฑ์พี่น้องตระกูลไอ ในครอบครัวแอปเปิล ดูดีน่าใช้ เพราะมีเส้นสายรูปทรงเรียบง่ายของ ‘ที่ว่าง’

คนมักมีปากเสียงกัน เพราะต่างคนต่างพูด จนไม่ได้ยินเสียงจาก ‘ที่ว่าง’ ให้รับฟัง และทำความเข้าใจ

คนรักกัน ที่ตัวติดกันไม่ยอมห่าง อัพเดทสเตตัส เช็คอินแบบเรียลลิตี้ 24 ชั่วโมง จนไม่เหลือ ‘ที่ว่าง’ ให้ความคิดถึงทำงาน ส่วนที่ขาดของกันและกันได้เติมเต็ม

หลายปีก่อนในค่ายครูโยคะ ครูสอนผมว่า "ไม่เบียดเบียนตนเอง" จุดประกายชีวิตให้ผมมองหา ‘ที่ว่าง’กับการใช้ชีวิตแบบไม่มีลิมิตของตัวเอง

หลังฝึกโยคะอาสนะ ได้เหยียดยืดร่างกาย เรารู้สึกสบายกายคลายปวดเมื่อย เพราะมี ‘ที่ว่าง’ระหว่างกล้ามเนื้อให้เลือดลมได้ไหลเวียน

‘ที่ว่าง’ ระหว่างลมหายใจเข้าและออก ทำให้คลื่นสมองเคลื่อนสู่ความสงบ

คลื่นสมองที่สงบ เป็น ‘ที่ว่าง’ ให้ความคิดสร้างสรรค์งอกงาม

จิต.. ‘ที่ว่าง’ จากความคิด จึงพร้อมให้เรียนรู้

ที่ว่าง บนเวทีละครวันนั้น..อาจไม่ทำให้ตื่นตา แต่กลับทำให้ ตื่นใจ

ทุกสิ่ง ส่งเสียงบางสิ่งกับเราเสมอ อยู่ที่เราจะได้ยินมันหรือเปล่า

บทความอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

??????????? thaidentalmag.com