Column ประจำ
Sponsor

ไขข้อข้องใจ? Alvogyl คืออะไร ใช้ทำอะไร อย่างไร?

โดย : ทพ. รุจนพล อมรลักษณานนท์
Tags : alvogyl , dry socket , แผลถอนฟัน , iodoform guaze

Alvogyl เป็นวัสดุที่คุณหมอหลายท่านเลือกใช้เมื่อมีปัญหา dry socket ซึ่งในกรณีที่ไม่มี Alvogyl อาจใช้ Iodoform gauze (guaze ที่ชุบ iodoform แล้วซึ่งมีขายสำเร็จรูป) หรือใช้ sterile gauze นำมาชุบ oil of clove พอหมาด สัก 4-5 หยด เพื่ออาศัยคุณสมบัติบรรเทาปวด นอกจากนั้นอาจชุบ topical anesthetic หรือ topical antibiotic เพิ่มได้ (ปัจจุบันไม่แนะนำให้ใช้ vaseline gauze เนื่องจากทำให้เกิด foreign body reaction ได้

Alvogyl มีส่วนประกอบเป็นเส้นใยจากผักนำพาสารที่ออกฤทธิ์บรรเทาอาการปวดได้แก่ eugenol, butamben และมี iodoform ซึ่งมีคุณสมบัติฆ่าเชื้อแบคทีเรียเป็นส่วนประกอบด้วย การใช้ Alvogyl ต้องระวังในคนไข้ที่มีประวัติแพ้สารประกอบจำพวก iodine และเคยแพ้ยาชาในกลุ่ม ester (butamben เป็นยาชาเฉพาะที่กลุ่ม ester ชนิดหนึ่ง)

ในปัจจุบันนั้นไม่ทราบถึงจำนวนอุบัติการณ์ภาวะแทรกซ้อนหลังจากใส่ยาหรือวัสดุที่มี eugenol เป็นส่วนประกอบในแผลถอนฟัน (dressing intervention) แต่ก็พอมีรายงานผู้ป่วยที่มีภาวะแทรกซ้อนหลังจากทำ dressing intervention โดยปัญหาที่พบได้แก่ แผลถอนฟันหายช้า อันตรายต่อเนื้อเยื่อประสาท และ foreign body reaction มีการอักเสบติดเชื้อตามมา การรักษาโดยวิธี dressing intervention ในปัจจุบันแม้ยังมีข้อถกเถียงอยู่ในเรื่องภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นจากการใส่ยาหรือสารชนิดต่างๆ ลงไปในแผลถอนฟัน แต่ก็ยังเป็นวิธีการรักษาที่นิยมใช้กันอยู่

Alvogyl หรือวัสดุที่มีส่วนประกอบจำพวก eugenol ก็ยังคงมีบทบาทในการรักษา dry socket อยู่ เนื่องจากสามารถช่วยบรรเทาอาการปวดได้ดี ไม่จำเป็นต้องได้รับ systemic medication ลดโอกาสการเกิดการแพ้ยา ผลข้างเคียงจากยา และการได้รับยาเกินความจำเป็น แต่ต้องยอมรับความเสี่ยงโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนดังกล่าวได้แม้จะพบได้ไม่บ่อยก็ตาม

ข้อสำคัญในการใช้

ควรนัดผู้ป่วยมาเพื่อติดตามอาการทุก 2-3 วันภายหลังจากรักษา หากผู้ป่วยบรรเทาอาการปวดลงแล้วก็ควรนำวัสดุที่หลงเหลือออกให้หมด ฉีดล้างน้ำเกลือให้สะอาด ปล่อยให้แผลถอนฟันหายตามปกติต่อไป แต่ถ้ายังคงมีอาการปวดอยู่อาจพิจารณาเปลี่ยน dressing material และพิจารณาให้ยาแก้ปวดเพิ่มเติม

ถ้า pack แล้วสามวันห้าวันไม่หายปวด ควรทำอย่างไร แค่ล้างแล้วเปลี่ยนหรือควรให้ยาร่วมด้วยไหม ให้ยาอะไรได้บ้าง

ปกติแล้ว pack ไปคนไข้จะอาการดีขึ้นเยอะแทบจะทันทีเลยเพราะออกฤทธิ์ที่ free nerve ending ได้เลยโดยตรง ดังนั้นแค่ local measure ก็สามารถลดการปวดได้พอสมควรแล้ว ไม่จำเป็นต้องให้ยาแก้ปวด แต่บางครั้งหลังรักษาไปแล้วนัดมาดูอาการยังปวดอยู่มาก การพิจารณาให้ยาแก้ปวดรับประทานร่วมด้วย และเปลี่ยน dressing material ต่อ ก็จะทำให้ควบคุมอาการปวดได้ดีมากขึ้น พอหายปวดแล้วก็เลิกกินยา เอาวัสดุออก ตัวเลือกยาแก้ปวดก็มีตั้งแต่ acetaminophen และกลุ่ม NSAIDs หรือถ้า ปวดมากจริงๆ กลุ่ม opioids ก็ใช้ได้ครับ (ภาวะ dry socket นั้นสามารถหายได้เองแต่คนไข้จะปวดแผลมากหากไม่ได้รับการรักษา เป้าหมายการรักษา dry socket ในปัจจุบันคือการบรรเทาอาการปวดของคนไข้ในช่วงแรก และส่งเสริมให้แผลถอนฟันหายเองตามปกติ)

ถ้าไม่เอาออก หรือหลุดแล้วกลืนไป เป็นอันตรายไหม

คำแนะนำของบริษัทผู้ผลิตบอกว่า Alvogyl สามารถค่อยๆ หลุดไปเองได้ ตอนคนไข้ขยับลิ้นไปมา โดยที่คุณหมออาจไม่ต้องทำอะไรเลยก็ได้ การที่รับประทานลงไปคงไม่เป็นไรเพราะเป็นเส้นใยจากพืชผักและส่วนประกอบอื่นๆก็ปริมาณน้อยเกินกว่าทำให้เกิดผลเสีย หรือบางทีตัววัสดุหลุดออกมาแล้วคนไข้สามารถบ้วนทิ้งไปได้ คุณหมอบางท่านจึงใส่แล้วไม่นัดดูอาการ แต่ก็ควรอธิบายคนไข้ว่าหากอาการปวดไม่ดีขึ้นให้กลับมาตรวจ (แต่หากใส่วัสดุที่เป็น gauze ไม่เอาออกเป็นเรื่องแน่ๆ)

 

อย่างไรก็ตามการนัดคนไข้มาตรวจติดตามผลการรักษา ก็ทำให้คุณหมอสามารถประเมินอาการปวดของคนไข้ได้ด้วยเช่น หากปวดอยู่อาจเปลี่ยนวัสดุและให้ยาแก้ปวดรับประทานเพิ่ม หรือถ้าบรรเทาลงแล้ว ควรเอาวัสดุที่หลงเหลือออกล้างน้ำเกลือให้สะอาด เพราะหากทิ้งไว้อาจเป็น foreign body ขัดขวางการหายปกติของแผล หายช้าขึ้น

ในอนาคตยังต้องรอดูผลการศึกษาระยะยาวเกี่ยวกับภาวะแทรกซ้อนจากการรักษา dry socket โดยใช้ dressing intervention ไม่ว่าจะด้วยสารประกอบจำพวก eugenol หรือวัสดุชนิดอื่นๆต่อไป

เอกสารอ้างอิง

  • R. E. Alexander, “Dental extraction wound management: a case against medicating postextraction sockets,” Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, vol. 58, no. 5, pp. 538–551, 2000.
  • Patrick J. Vezenu. “Dental extraction wound management: medicating postextraction sockets,” Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, vol. 58, no. 5, pp. 531–537, 2000.
  • A. R. Noroozi and R. F. Philbert, “Modern concepts in understanding and management of the ”dry socket” syndrome: comprehensive review of the literature,” Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology, Oral Radiology and Endodontology, vol. 107, no. 1, pp. 30–35, 2009. -Ramon Manuel Aleman Navas, Maria Guadalupe Martinez Mendoza. Case Report: Late Complication of a Dry Socket Treatment. International Journal of Dentistry. Volume 2010,
  • C. L. Cardoso, M. T. V. Rodrigues, O. F. J´unior, G. P. Garlet, and P. S. P. D. Carvalho, “Clinical concepts of dry socket,” Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, vol. 68, no. 8, pp. 1922–1932, 2010.
  • A. Kolokythas, E. Olech, and M. Miloro, “Alveolar osteitis: a comprehensive review of concepts and controversies,” International Journal of Dentistry, vol. 2010, Article ID 249073, 10 pages, 2010.
  • Daly B, Sharif MO, Newton T, Jones K, Worthington HV. Local interventions for the management of alveolar osteitis (dry socket) (Review). The Cochrane Library 2012, Issue 12
  • N. Sarrami, M. N. Pemberton, M. H. Thornhill, and E. D. Theaker, “Adverse reactions associated with the use of eugenol in dentistry,” British Dental Journal, vol. 193, no. 5, pp. 257–259, 2002.
  • Kaya GŞ, Yapici G, Savaş Z, Güngörmüş M. Comparison of alvogyl, SaliCept patch, and low-level laser therapy in the management of alveolar osteitis. Journal of Oral and Maxillofacial Surgery .vol69,no. 6, pp 1571-1577, 2011.

บทความอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

??????????? thaidentalmag.com