Column ประจำ
Sponsor

การใช้ไหมขัดฟันยังจำเป็นหรือไม่!!!

โดย : ผศ.ทพ.ขจร กังสดาลพิภพ อ.ทญ.พรรณ พงษ์เสฐียร ฝ่ายวิชาการและวิเทศสัมพันธ์ สมาคมปริทันตวิทยาแห่งประเทศไทย
Tags : ไหมขัดฟัน , แปรงฟัน , ทำความสะอาดช่องปาก , แปรงซอกฟัน , วิธีทำความสะอาดช่องปาก , ขจร กังสดาลพิภพ , พรรณ พงษ์เสถียร , สมาคมปริทันตวิทยาแห่งประเทศไทย

ข่าวล่าสุดเรื่องการไม่ใช้ไหมขัดฟันไม่ถึงกับเป็นอันตรายอะไร ทำให้คนไข้หลายท่านที่ลำบากลำบนกับการใช้ไหมขัดฟันลิงโลดกันทั่วหน้า ตามที่เป็นข่าวในหนังสือพิมพ์และนิตยสารซึ่งอ้างว่าการใช้ไหมขัดฟันไม่มีประสิทธิผลนั้น ในทางวิชาการและงานวิจัยแล้วเรายังต้องการการศึกษาเรื่องดังกล่าวที่มากพอ จึงจะสรุปได้ชัดเจนกว่านี้ ทั้งนี้ทันตแพทยสมาคมแห่งประเทศสหรัฐอเมริกา (ADA) สมาคมปริทันตวิทยาแห่งประเทศสหรัฐอเมริกา (AAP) ได้ออกมาแสดงความคิดเห็นโดยยังคงแนะนำให้ใช้ไหมขัดฟันอยู่ครับ (ลองอ่านรายละเอียดตาม website ตอนท้ายได้ครับ)

เป็นที่ทราบกันดีว่าการแปรงฟันไม่สามารถกำจัดคราบจุลินทรีย์ที่หลงเหลือตามร่องเหงือกและบริเวณซอกฟันได้หมด การทำความสะอาดบริเวณระหว่างซอกฟัน เช่น การใช้ไหมขัดฟันหรือแปรงซอกฟันจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งเนื่องจากการทำความสะอาดบริเวณนี้จะสามารถกำจัดคราบจุลินทรีย์ซึ่งเป็นสาเหตุของฟันผุ โรคเหงือกและกลิ่นปากได้ ปัจจุบันมีเครื่องมือทำความสะอาดซอกฟันหลายรูปแบบเช่น ไหมขัดฟัน หรือ แปรงซอกฟัน เป็นต้น ผู้ป่วยจึงควรเลือกให้เหมาะสมตามสภาพฟันและเหงือกตามรูปที่ 1

ไหมขัดฟัน (Dental floss) จริง ๆ มีใช้กันมานานแล้ว เมื่อประมาณ 200 ปีที่แล้ว ในยุคนั้น แปรงสีฟันยังมีราคาแพงมากทำให้คนไข้หลายคนไม่ได้แปรงฟัน ทันตแพทย์ชาวอเมริกัน Dr.Parmly จึงแนะนำให้คนไข้ใช้ด้ายเคลือบขึ้ผึ้งทำความสะอาดฟันแทน จึงเป็นจุดเริ่มต้นของไหมขัดฟันที่ใช้มากันจนถึงปัจจุบัน ลองทายดูนะครับว่าถ้าแปรงสีฟันและไหมขัดฟันหาได้ง่ายขึ้นแล้วจะเลือกใช้อะไร ส่วนใหญ่จะตอบว่าแปรงฟันอย่างเดียว เลยเอาตัวเลขมาฝากกันครับ จากการสำรวจสภาวะทันตสุขภาพพบว่า 40% ของชาวอเมริกันใช้ไหมขัดฟันทุกวัน ในขณะที่ฝั่งบ้านเรามีเพียง 3% ของคนไทยเท่านั้นที่ใช้ไหมขัดฟันเป็นประจำ (แย่ละซิครับเวลามีใครมาถามเราเรื่องนี้เราตอบเขายังไงดีละ) คำถามต่อมาคือทำไมคนไทยใช้ไหมขัดฟันน้อย อาจจะด้วยวิธีการใช้ยุ่งยาก หาซื้อลำบากหากเทียบกับไม้จิ้มฟัน

อ่านบทความแล้วอาจจะยังนึกภาพการใช้ไหมขัดฟันไม่ออก อยากให้ลองเข้าไปดูคลิปเกี่ยวกับการดูแลอนามัยช่องปากจัดทำโดยภาควิชาปริทันตวิทยา คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จะเห็นภาพและเข้าใจมากขึ้น

ทันตแพทยสมาคมแห่งประเทศสหรัฐอเมริกา (ADA) แนะนำว่าจะขัดฟันก่อนแปรงหรือจะแปรงฟันก่อนใช้ไหมขัดฟันก็ให้ผลดีไม่ต่างกัน ตราบเท่าที่คนไข้ทำครบทั้ง 2 อย่าง อันนี้อยู่ที่ความถนัดละครับ เช่น บางคนแปรงฟันเสร็จแล้วจะขี้เกียจใช้ไหมขัดฟันต่อ ก็แนะนำให้ขัดฟันด้วยไหมขัดฟันก่อนเลยแล้วค่อยแปรง เป็นต้น พูดง่าย ๆ อยากให้ใช้ไหมขัดฟัน ใช้เถอะครับตามที่สะดวก อย่างไรก็ตามทันตแพทย์ส่วนใหญ่จะแนะนำให้แปรงฟันก่อนตามด้วยใช้ไหมขัดฟันวันละครั้งครับ

คงไม่ห้ามนะครับไม้จิ้มฟันอยู่คู่ชีวิตคนไทยมานาน แต่อยากขอเสริมว่าถ้าใช้ควรใช้ให้ถูกต้อง ไม้จิ้มฟันเขี่ยเศษอาหารออกได้แต่ไม่สามารถกำจัดคราบจุลินทรีย์ได้ พูดง่ายๆ เขี่ยออกครับแต่คราบขี้ฟันยังอยู่ครบเหมือนเดิม แถมถ้าใช้ไม่ถูกวิธีไปสีฟันมากๆ ฟันสึก หรือไปตำเหงือกได้ หมอยังแนะนำให้ใช้ไหมขัดฟันเพราะโอบฟันได้ดีกว่า สะอาดกว่าแค่วันละครั้งเอง หรือถ้าไม่ถนัดลองใช้แปรงซอกฟันดูนะครับ

จากประสบการณ์ผู้เขียนหากเราแปรงฟันได้ถูกวิธี คราบจุลินทรีย์ลดลงไปเกือบ 50 % หากใช้ไหมขัดฟันได้ดีพอสมควรจะลดลงไปอีก 20-30 % ทีเดียว เอาเป็นว่าป้องกันโรคได้และช่วยคงสภาพให้มีสภาวะฟันและเหงือกที่สะอาดได้ระดับหนึ่ง แต่ควรไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพฟันช่องปากอย่างละเอียด อย่าลืมนะครับ ตรวจสุขภาพฟันอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ครั้งละอย่างน้อย 2 – 3 นาที ด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ รวมถึงทำความสะอาดซอกฟันวันละ 1 ครั้งด้วยอุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟันที่เหมาะสม

มาถึงตรงนี้หลายคนคงสงสัยทำไมเขียนมายืดยาวแค่เรื่องแปรงฟันใช้ไหมขัดฟัน คือจริงๆ มันเป็นเรื่องใกล้ตัว แต่เรามักมองข้ามและถ้าทุกคนทำได้ ปัญหาโรคฟันผุ โรคเหงือกคงน้อยลง ยิ่งไปกว่านั้นโรคในช่องปากส่งผลต่อสุขภาพโดยรวม เช่น คนไข้เบาหวานถ้าเป็นโรคปริทันต์อักเสบรุนแรงเรื้อรัง ไม่รักษาอาจส่งผลต่อการควบคุมน้ำตาลได้ไม่ดี ซึ่งมีผลต่อตา ต่อไต แผลที่มือเท้าได้ หรือรายงานวิจัยที่พบว่าโรคปริทันต์เป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงเกี่ยวข้องกับโรคหัวใจและหลอดเลือด เป็นต้น ไว้ค่อยหาโอกาสมาคุยเรื่องนี้กันใหม่น่าจะดี

ในยุคสมัย สังคมสูงอายุนี้ ท่านผู้อ่านน่าจะมีสุขภาพดีถ้าลงทุนใช้ไหมขัดฟันให้เป็นอาจินต์และมีไว้ติดบ้านในตอนนี้ ...ดีกว่าจะต้องใส่ฟันปลอมทั้งปากในอนาคตนะครับ ยังไงฟันเราดีกว่าฟันเขาแน่นอนครับ

References:

  1. รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากระดับประเทศ ครั้งที่ 7 พ.ศ.2555 สำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
  2. http://www.ada.org/en/press-room/news-releases/2016-archive/auguat/statement-from-the-american-dental-association-about-interdental-cleaners
  3. https://www.perio.org/consumet/AAP-recommends-flossing

บทความอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

??????????? thaidentalmag.com