Column ประจำ
Sponsor

iTunes U วิทยาเอ็นโดดอนต์ วิชานี้ เปิด 24 ชั่วโมง

โดย : ทพ.สมดุลย์ หมั่นเพียรการ และทีม Thai Dental Magazine
Tags : iTunes U วิทยาเอ็นโดดอนต์ , สมดุลย์ หมั่นเพียรการ , สายสวาท ทองสุพรรณ , iTune U endodontic , ทันตแพทย์ รังสิต , มหาวิทยาลัยรังสิต

มีคนเคยกล่าวว่า การเรียนรักษาคลองรากฟัน เหมือนศาสตร์มืด เพราะเป็นการทำงานกับสิ่งที่มองไม่เห็น ใช้แต่ความรู้สึกสัมผัสเพียงอย่างเดียว

การทำให้ ‘ว่าที่’ ทันตแพทย์สามารถเข้าใจและเข้าถึงศาสตร์มืดได้ราวกับตาเห็น จึงเป็นความท้าทายอย่างยิ่ง มาตลอดชีวิตการสอน ของ ศ. (คลินิก) ทพ.ญ. สายสวาท ทองสุพรรณ

จนถึงวันนี้ ท่านคือผู้พลิกโฉมการเรียนการสอน วิชาวิทยาเอ็นโดดอนต์ ณ คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ไม่ใช่เพียงสัมผัสได้ด้วยปลายไฟล์ แต่ด้วยปลายนิ้วบนหน้าจอสมาร์ทโฟน

“Teaching is my Passion” เริ่มต้นจาก ‘พลังแห่งความรัก’ในการสอน

“Teaching is my passion” อาจารย์ผู้อุทิศตนกับการสอนรักษาคลองรากฟันมากว่า 40 ปีเริ่มต้นบนสนทนาด้วยใบหน้าเปื้อนยิ้ม

“สมัยเริ่มสอนยังเป็นแผ่นใส ต่อมาด้วยสไลด์ในถาด ซึ่งถ้าใครยังทันได้เรียน คงจำได้ถึงการสอนที่ต้องหยุดเป็นระยะๆ เพราะสไลด์ตกร่อง ต่อมาเริ่มใช้ powerpoint กันแพร่หลาย นำเสนอเป็นคลิปวิดีโอได้ แต่อาจารย์ยังอยากได้สื่อการสอนที่ดีกว่านี้..”

ไม่เพียงต้องก้าวตามเทคโนโลยีที่เปลี่ยนไป แต่ยิ่งต้องก้าวให้ทันผู้เรียนในพ.ศ. 2558 อีกด้วย

“นักศึกษาสมัยก่อนถูกสอนให้เข้าฟังเลกเชอร์ท่องหนังสือกองโตเตรียมสอบ แต่เด็กยุคนี้ เขามีความอดทนฟังบรรยายในห้องไม่เกิน 15 นาที แล้วก็จะเบื่อ หันไปกดๆ เขี่ยๆ ดูโน่นนี่นั่นในมือถือ ขณะที่บางคนแค่เอาเครื่องอัดเสียงมากองบนโต๊ะครูแล้วขอ copy powerpoint ไปอ่านประกอบก็พอแล้ว แต่ตอนนี้ขอหนูนอนก่อน”

“พลังงานที่อาจารย์เตรียมการนำเสนอมาถึงตีหนึ่งตีสอง จะสูญเปล่า ขอตายแพร็พ !” อาจารย์กล่าวอย่างติดตลก นั่นเองที่ทำให้เราคิดว่า ‘ต้องเปลี่ยน’

แทนที่จะปรับผู้เรียนนับร้อย ให้เข้ากับวิธีการสอนแบบเดิม อาจารย์เลือกที่จะ‘เข้าถึง’ เด็กยุคดิจิตอล ด้วยการสร้างวิถีการเรียนรู้ใหม่ คือ นำความรู้มาไว้ในมือของเขา

“การจัดการเรียนการสอนในปัจจุบัน จะเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ หรือ Student Centered แม้ผู้เรียนจะมีความแตกต่างกัน แต่ทุกคนสามารถเรียนรู้ได้ โดยอาจใช้รูปแบบ วิธีการ หรือระยะเวลาที่แตกต่างกันไป”

อาจารย์กล่าวต่อว่า “ต้องเข้าใจว่าเด็กยุคนี้ เติบโตมากับทุกสิ่งที่เป็นดิจิตอลจริงๆ มีชีวิตอยู่หน้าจอคอมพิวเตอร์ ใช้สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ต เมื่อเขานึกจะค้นคว้าเขาจะนึกถึง google หรือ website ก่อนห้องสมุด มีความรู้อยู่ในอากาศ ในก้อนเมฆ หรือ icloud มากมาย การจัดการเรียนการสอนโดยใช้สื่อผ่านอุปกรณ์ที่นักศึกษาชอบ จะเปิดโอกาสให้มีการเรียนรู้เกิดขึ้นได้ทุกที่และทุกเวลา”

และด้วยวิสัยทัศน์ “การศึกษาคือนวัตกรรม” ของท่านอธิการบดี ดร.อาทิตย์ อุไรรัตน์ ที่มุ่งพัฒนาการใช้เทคโนโลยีในการศึกษา มีการแจก tabletให้นักศึกษาปี 1 ทุกคนติดต่อกันเป็นปีที่สามแล้ว และท่านคณบดี คณะทันตแพทยศาสตร์ ศ.คลินิก พลเรือตรีหญิง สุชาดา วุฑฒกนก ที่เปิดโอกาสให้ใช้เทคโนโลยีในการเรียนการสอนอย่างอิสระ

ทั้งหมดนี้คือ..จุดเริ่มต้นของการเปิดพื้นที่ห้องเรียนวิชาวิทยาเอ็นโดดอนต์ ให้กว้างไกลออกไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุด

อาจารย์เริ่มเข้าถึงนักศึกษายุคดิจิตอล ด้วยตำรารักษารากฟันที่อ่านได้บน iPad “ตำรานี้ ไม่ใช่แปลงไฟล์เอกสารมาทำให้เป็นรูปเล่ม” อาจารย์กล่าวด้วยความภูมิใจถึงความไม่ธรรมดาของ iBook “แต่ต้องเรียกว่าmulti-touch book หรือ interactive book ที่ผู้อ่านสามารถเข้าถึงสื่อได้หลากหลายทั้งข้อความ วิดีโอ animation แบบทดสอบทบทวนด้วยตัวเอง ทั้งยังสามารถเชื่อมโยงไปสู่เวบไซต์ได้อีกด้วย”

จากผลวิจัยเพื่อศึกษาผลการใช้ iBook โดยนักศึกษาทันตแพทย์ชั้นปีที่ 3 และ 4 พบว่าความพึงพอใจของนักศึกษาอยู่ในระดับร้อยละ 100 และมีส่วนช่วยให้เกิดความเข้าใจ ในกลุ่มนักศึกษาชั้นปีที่ 4 ที่ผ่านการเรียน เรื่องรักษาคลองรากฟันมาก่อนร้อยละ 85 ส่วนนักศึกษาปี 3 ที่ไม่เคยเรียนมาก่อนร้อยละ 70

“ถ้าใช้ศัพท์วัยรุ่น ก็ต้องบอกว่าฟินมาก” เสียงตอบรับจากผู้ใช้ ไม่เพียงสร้างพลังให้แก่ผู้สร้างสรรค์ แต่ยังเป็นจุดกำเนิดของนวัตกรรมการเรียนการสอนดิจิตอล เต็มรูปแบบ

“เมื่อก่อน อาจารย์ เคยคิดว่า คนใช้แมค คือ พวกที่ทำงานกราฟฟิกดีไซน์ ไม่เคยคิดเลยว่าจะเอามาใช้กับการเรียนเอ็นโดฯได้ จนได้รู้จักกับ“iTunes University” หรือ iTunes U”

iTunes U เป็นคลังข้อมูลด้านการศึกษาของสถาบันการศึกษาต่างๆ ที่มีชื่อเสียงทั่วโลก ด้วยการประสานงานระหว่างผู้อำนวยการศูนย์นวัตกรรมการเรียนรู้ ผศ.ดร.วลัยภรณ์ นาคพันธุ์กับสาขาวิชาวิทยาเอ็นโดดอนต์ และการสนับสนุนจากบริษัท Apple ประเทศไทย จึงเกิด iTunes U รายวิชาวิทยาเอ็นโดดอนต์ 2 ขึ้น ในภาคการศึกษาฤดูร้อนปีการศึกษา 2557

iTunes U ช่วยให้ผู้ที่เกี่ยวข้องในรายวิชาทั้งหมดตั้งแต่อาจารย์ทุกท่าน นักศึกษา และผู้บริหาร สามารถเห็นภาพรวมของรายวิชา แผนการสอน เนื้อหาทั้งหมด ในรูปแบบต่างๆ ทั้งเอกสาร รูปภาพ วิดีโอ ลิงค์เว็บ รวมถึง iBook ได้ในที่เดียว ซึ่งช่วยกระตุ้นให้เกิดการเรียนด้วยตนเองก่อนเข้าห้องเรียน และทำให้การเรียนการสอนถูกขับเคลื่อนให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน

เมื่อทีมงานตั้งข้อสังเกตว่า ถ้าอย่างนั้นแล้ว นักศึกษาก็ไม่จำเป็นต้องเข้าเรียนในห้องเรียน อาจารย์ได้ให้ความกระจ่างแก่เราว่า

“วิชาเอ็นโดฯ ยังจำเป็นที่จะต้องอาศัยทักษะจากการฝึกปฏิบัติอยู่ ประสบการณ์ในชั้นเรียนจะถูกปรับเป็นการบรรยายโดยเน้นความรู้ที่เป็น must know เพิ่มการทดสอบสิ่งที่เรียนมาก่อน ซักถามในประเด็นที่ไม่เข้าใจ

ในห้องปฏิบัติการ เขาจะมี iTunes U ที่รวบรวมสื่อทุกอย่างที่เกี่ยวข้องแต่ละขั้นตอน เราสามารถอัพเดตได้ตลอดเวลา ไม่เหมือนเอกสารคู่มือแลบ แบบที่เราคุ้นชิน

ส่วนความรู้ประกอบอื่นๆ เช่น ตำราอ้างอิง วารสารวิชาการรวมถึงคลิปการบรรยาย หรือคำถามที่ไม่กล้าถามในห้อง ก็สามารถสื่อสารกับครูผู้สอนผ่าน iTunes U ทำให้เราสามารถสร้างการเรียนรู้ร่วมกันได้กว้างไกลขึ้น”

อาจารย์แบ่งปันประสบการณ์ตรงนี้ ให้เราเห็นภาพได้ชัดขึ้นว่า “บางทีอาจารย์รักษาคลองรากอยู่ เป็น case ที่น่าสนใจ ก็จะเอาสมาร์ทโฟนบันทึกไว้ แล้ว postลงใน iTunes U นักศึกษาจะได้รับข้อมูลนั้นทันที โดยมี notification แจ้งเตือนขึ้นมาเหมือนเวลาที่เพื่อนส่งไลน์มาหาเรา ทำให้ทั้งครูและศิษย์สามารถสอนและเรียนรู้ร่วมกันได้อย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน”

“นอกเหนือจากนี้ ยังสามารสั่งการบ้านแบบเซอร์ไพรส์ให้ทำได้ทันทีด้วย” อาจารย์เล่าต่ออย่างออกรส“หรือถ้าเขาเกิดอารมณ์อยากเรียนก็แค่หยิบสมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตขึ้นมา ไม่ต้องหอบเอกสารตำรากองโต หรือเข้าห้องสมุดเหมือนในอดีต”

“อาจจะพูดได้ว่า ชั้นเรียนนี้ เป็นเหมือน เซเว่นอีเลฟเว่น คือ เปิดให้เรียนรู้ ตลอด 24 ชั่วโมง”

“ใครๆ ที่เห็นผลงาน ก็แอบเม้าท์อาจารย์ว่า อายุขนาดนี้ ไม่น่าจะใช้สื่ออะไรที่โมเดิร์นได้ ” เริ่มแรกการเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ๆ เป็นไปได้ช้า แต่ด้วยใจรักในการสอน ทำให้เกิดความพยายามศึกษาหาความรู้ ฝึกฝนอยู่ตลอด และด้วยจิตอันเป็นกุศลนี้เองที่ทำให้มีผู้ช่วยเหลือหลายฝ่าย

คู่จิ้นคนแรก ที่ต้องขอเอ่ยนามด้วยความขอบคุณยิ่ง นั่นคือ ทันตแพทย์ เทพฤทธิ์ วิศวะวาทิน หรือ หมอกร “ตอนที่เริ่มสร้าง iBookศูนย์นวัตกรรมการเรียนรู้ ได้จัดหานักศึกษาคณะดิจิตอลอาร์ตมาช่วย แต่ด้วยบริบทที่ไม่ตรงกัน บวกกับความซับซ้อนและความยากของเนื้อหาวิชาการ ผ่านเกือบครึ่งปีโดยไม่ได้งาน จนเริ่มท้อใจ แต่ในที่สุด หมอกร ซึ่งตอนนั้นยังเป็นนักศึกษาทันตแพทย์ได้ทุ่มเทแรงกายแรงใจอย่างสุดพลังมาร่วมสร้างจนสำเร็จได้ ”

คู่จิ้นอีกคน คือ ทันตแพทย์สมดุลย์ หมั่นเพียรการ ซึ่งเป็นทีมอาจารย์พิเศษที่คณะฯ เมื่อได้ทำงานร่วมกัน พบว่าอาจารย์สมดุลย์ มีจริตนิสัยตรงกัน และเป็นผู้สามารถใช้โปรแกรมต่างๆ ของ apple สร้างสื่อการสอนในวิชารักษาคลองรากฟันและการสอน anatomy ของโยคะ ได้เป็นอย่างดีจึงกลายเป็นคู่คิดร่วมสร้างสรรค์ปรับรูปแบบการสอนให้มีสีสันมากขึ้น

และที่ขาดไม่ได้ก็คือ เมื่อนำ iTunes U มาใช้ ศูนย์นวัตกรรมการเรียนรู้ได้ส่งทีมสนับสนุนมาช่วยไกด์อาจารย์กันในรายวิชาเลยทีเดียว

ยิ่งได้ทราบว่า ทุกท่านที่เข้ามาช่วยนั้น ต่างก็ภูมิใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่งของการทำงานและได้สานเจตนารมย์ของอาจารย์ให้เป็นจริง ยิ่งทำให้ท่านปลื้มใจ

“การได้ทำงานร่วมกันระหว่างทันตแพทย์ผู้สูงวัยกับทันตแพทย์รุ่นลูกศิษย์ทำให้เกิดการเกื้อหนุนแบ่งปันจนสามารถจัดการเรียนการสอนได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ”

ด้วยความโดดเด่นในการใช้ apple technology เป็นสื่อการเรียนการสอน ที่ไม่ได้จำกัดอยู่แต่ภายในห้องเรียน ทำให้ อาจารย์สายสวาท และ อาจารย์สมดุลย์ ได้รับคัดเลือกให้ได้รับตำแหน่ง นักการศึกษาผู้ทรงเกียรติ ของ Apple หรือ Apple Distinguished Educator (ADE) พร้อมกับนักการศึกษาในภาคพื้นเอเชียแปซิฟิก และทั่วโลก ซึ่งทั้งสองท่านจะได้รับโอกาสเข้าฝึกอบรมร่วมกับ ADE จากประเทศอื่นๆ เพื่อพัฒนาศักยภาพในการสร้างนวัตกรรมการศึกษาต่อไป

แต่ใครจะรู้ว่ายังมีรางวัลที่ยิ่งใหญ่กว่านั้นรออยู่อีก ไม่ว่าการเรียนการสอนจะเปลี่ยนไปเช่นไร แผ่นใส เทรย์สไลด์ หรือ iTunes U แต่ด้วยหัวใจที่เปิดรับ และไม่ยอมจำกัดตัวเองให้ติดกับกรอบความคิดเดิมๆ ทำให้วันนี้การเรียนการสอนทันตแพทย์ได้ผสานเข้ากับเทคโนโลยีอย่างลงตัว

“ 60 กว่า แล้ว ไง ..ความสุขกับการยังคง ‘ได้สอน’เป็นความสุขที่สุดในบั้นปลายชีวิต” อาจารย์กล่าวทิ้งท้าย พร้อมประกายแห่งความสุขที่ฉายชัดผ่านแววตาและน้ำเสียง

“รางวัลที่ยิ่งใหญ่กว่าที่ได้รับ คือ รางวัลแห่งการให้ ..ให้ด้วยความรู้สึกที่อยากจะมีบางสิ่งที่เป็นประโยชน์ฝากไว้กับลูกหลานทันตแพทย์ทุกๆคน”

  • Numbers ใน Note นี้ คือ Key ที่ทำให้คุณรู้จัก iTunes U และ ADE มากขึ้น
  • 2557 เป็นปีแรก ที่ apple ปล่อย iTunes U ให้ใช้เป็นครั้งแรกในประเทศไทย และในเดือนพฤษภาคม ปีเดียวกันนี้เองที่รายวิชาวิทยาเอ็นโดดอนต์ เป็นวิชาแรกของมหาวิทยาลัย ที่นำ iTunes U มาใช้ในการเรียนการสอนจริง เรียกได้ว่า อัพเดตสุดๆ
  • 42 คอร์ส ที่จัดการเรียนการสอนผ่าน iTunes U ของมหาวิทยาลัยรังสิต นับตั้งแต่ปีการศึกษา 2557 จนถึงปัจจุบัน ในจำนวนดังกล่าว มีการใช้ iTunes U สำหรับวิชาวิทยาเอ็นโดดอนต์ ถึง 4 รายวิชา
  • 15,295 เครื่อง คือจำนวน iPad ทั้งหมดที่แจกให้กับนักศึกษาใหม่ปีที่ 1 ติดต่อกันมาสองปี ตามดำริของ ดร.อาทิตย์อุไรรัตน์ อธิการบดี เปิดโอกาสให้สามารถสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้ ได้อย่างเต็มที่
  • 2000+ คน คือ จำนวนของ ADE ที่มีจากทั่วโลก ตลอด20 ปี ที่มีในโครงการนี้ ซึ่งจะมีการเปิดรับสมัคร ทุก 2 ปี
  • 2 นาที คือความยาวของคลิปวิดีโอ ที่ผู้สมัครเข้ารับการคัดเลือกเป็น ADE ทุกคนต้องสร้างสรรค์เพื่อบอกเล่าเรื่องราวการใช้เทคโนโลยีของ Apple ในการเรียนการสอนให้ทีมการศึกษาของ Apple พิจารณา ไม่นับรวมกับการกรอกแบบฟอร์มรวมถึงคำบรรยายผลงานอีกกว่า 3,000 ตัวอักษร
  • 2 ลิงก์นี้ อาจทำให้คุณรู้จัก ADE มากขึ้นอีก
  • ADE application VDO โดย ศ.คลินิก ทพ.ญ. สายสวาท ทองสุพรรณ
    http://bit.ly/ADE_Saisawart
    https://www.youtube.com/watch?v=8ejerskTS6Q
  • ADE application VDO โดย อ.ทพ.สมดุลย์ หมั่นเพียรการ
    http://bit.ly/ADE_Somdul
    https://youtu.be/Bhwr3vJzYCA

บทความอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

??????????? thaidentalmag.com