ผลการค้นหาข้อมูล

speaker_notes วิชาการอ่านสบาย

แนะวิธีช่วย “ผู้สูงอายุ” กลืนอาหารง่ายขึ้น

แนะวิธีช่วย “ผู้สูงอายุ” กลืนอาหารง่ายขึ้น

person eventไม่กำหนด

แพทย์เผย “ผู้สูงอายุ” มีปัญหาการกลืน 3 ช่วง จากช่องปาก คอหอย และ หลอดอาหาร ส่งผลกลืนอาหารยากขึ้น เสี่ยงสำลัก อาหารตกค้างในปาก เป็นแหล่งสะสมเชื้อโรค ก่อภาวะปอดอักเสบ แนะวิธีช่วยผู้สูงอายุกลืนอาหารง่ายขึ้น

นพ.ปานเนตร ปางพุฒิพงศ์ รองอธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า การกลืนเป็นปัญหาที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ เนื่องจากระบบการทำงานต่างๆ ของร่างกายเสื่อมลง รวมถึงการกลืนด้วย ซึ่งเกิดจากความผิดปกติของโครงสร้างและหน้าที่การทำงานของช่องปาก คอหอย กล่องเสียง หลอดอาหาร และกลไกของระบบประสาทที่ควบคุมการกลืน ส่งผลให้ความสามารถสำรองการกลืนในผู้สูงอายุลดลง ทำให้ผู้สูงอายุเกิดภาวะกลืนลำบากยิ่งขึ้น กลไกในการกลืนในผู้สูงอายุแบ่งออกเป็น 3 ระยะ คือ 1. ระยะช่องปาก ผู้สูงอายุไม่มีฟันและกำลังกล้ามเนื้อที่ใช้ในการบดเคี้ยวลดลง ทำให้ใช้เวลาในการบดเคี้ยวอาหารเพิ่มขึ้น กำลังและการประสานการทำงานของริมฝีปากและลิ้นลดลง ทำให้กระบวนการเตรียมอาหารและการส่งผ่านอาหารใช้เวลานานขึ้นและประสิทธิภาพลดลง ต้องมีการกลืนหลายครั้งกว่าอาหารจะหมดจากช่องปาก ผู้สูงอายุบางรายอาจมีอาหารเหลือค้างในปากเป็นแหล่งสะสมของเชื้อก่อโรคเสี่ยงต่อภาวะปอดอักเสบจากการสำลัก

2. ระยะคอหอย การกลืนที่คอหอยจะเกิดช้ากว่าวัยอื่น กล่องเสียงยกตัวขึ้นมารับกับฝาปิดกล่องเสียงช้า ความแรงในการหดตัวของกล้ามเนื้อบริเวณคอหอยลดลง หูรูดของหลอดอาหารส่วนต้นเปิดช้า ทำให้อาหารอยู่ในระยะคอหอยนาน ส่งผลให้มีความเสี่ยงสูงในการเกิดสำลักอาหารเข้าสู่ทางเดินหายใจได้จึงเป็นอันตรายต่อผู้สูงอายุ และ 3. ระยะหลอดอาหาร ระยะเวลาที่หูรูดของหลอดอาหารส่วนต้นเปิดจะสั้นลง จึงมีอาหารเหลือค้างที่คอหอยเสี่ยงต่อการสำลักเข้าทางเดินหายใจ แรงบีบไล่อาหารของหลอดอาหารลดลง ทำให้ผู้สูงอายุเกิดภาวะไส้เลื่อนกระบังลมมากขึ้น เมื่ออายุมากขึ้นกลไกการกลืนจะมีการเปลี่ยนแปลง ทั้ง 3 ระยะ และมีส่วนสัมพันธ์กับระบบประสาทสั่งการและการควบคุมการหายใจ

นพ.ประพันธ์ พงศ์คณิตานนท์ ผู้อำนวยการสถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กล่าวว่า สาเหตุของภาวะกลืนลำบากที่พบได้บ่อยของความผิดปกติของช่องปากและคอหอยในวัยสูงอายุ คือ โรคหลอดเลือดสมองและภาวะสมองเสื่อม แต่อาจมีสาเหตุจากภาวะอื่นๆ ได้แก่ โรคทางระบบประสาท โรคทางจิตเวช รวมถึงโรคพาร์กินสันที่ทำให้กล้ามเนื้อมีภาวะเกร็ง ทำให้การกลืนอาหารยากขึ้น และวิธีแก้ปัญหาภาวะกลืนลำบาก ควรปรับอาหารผู้สูงอายุ หรือผู้ใกล้ชิดเลือกชนิดของอาหารที่ใช้ในการฝึกกลืนอย่างเหมาะสม ได้แก่ อาหารอ่อนที่ย่อยง่ายและมีรสจืด โดยรับประทานปริมาณน้อยแต่บ่อยครั้ง และเลือกใช้ช้อนที่มีขนาดเล็กลงและหลุมไม่ลึก ทำให้ปริมาณการรับประทานอาหารต่อคำลดลง รวมถึงปริมาณน้ำที่น้อยลงในแต่ละคำจะช่วยลดอาการสำลักได้

ปัจจุบันมีนวัตกรรมสารเพิ่มความหนืดที่ผสมได้ทั้งอาหารเหลวและของเหลวเพื่อช่วยให้ผู้ที่มีปัญหากลืนลำบากมีความปลอดภัยมากขึ้น และการใช้เทคนิคช่วยกลืน คือ จัดท่าให้ศีรษะและลำตัวของผู้สูงอายุสามารถชดเชย กลไกการกลืนที่บกพร่องไปเพื่อให้เกิดความปลอดภัยในการรับประทานอาหารทางปากมากขึ้น นอกจากนี้ ผู้สูงอายุควรดูแลสุขภาพช่องปากเพื่อลดการสะสมของแบคทีเรีย ลดความเสี่ยงของการเกิดปอดอักเสบจากการสำลัก โดยพบทันตแพทย์อย่างสม่ำเสมอและเช็ดทำความสะอาดช่องปากและลิ้นหลังอาหารทุกมื้อ ดูแลเอาอาหารที่ค้างในปากออกให้หมดเพื่อเลี่ยงการเกิดเชื้อราในช่องปากและช่วยให้ผู้สูงอายุมีรอยยิ้มที่สดใส

 

ที่มา https://mgronline.com/qol/detail/9610000066786

folder_openแท็กของบทความ

add_to_photos บทความอื่นที่เกี่ยวข้อง

Silver diamine fluoride สารตัวใหม่ ใช้ลดฟันผุ

event10 พ.ค. 2561

ปัญหาฟันผุในเด็กเล็กและฟันผุบริเวณรากฟันในกลุ่มผู้สูงอายุและผู้ป่วยเรื้อรังติดเตียงเป็นความท้าทายของทันตแพทย์เรามาก การพยายามอุดฟันให้เด็กเล็กๆที่อายุ 2-3 ขวบนั้นเป็นเรื่องที่ทุกข์กันทั้งทันตแพทย์ ทั้งเด็ก และทั้งพ่อแม่ผู้ปกครอง

เครื่องวัดความยาวรากฟันไฟฟ้า : มันยังไงกันนะ

event10 พ.ค. 2561

“อ๊อด ๆ บก.บอกให้ปรับภาษาให้คนทั่วไปอ่านง่ายๆ หน่อย” ประโยคแรกทันทีที่พี่คนที่ติดต่อให้เขียนบทความกล่าวเมื่อเจอหน้าโดยที่ผมยังไม่ทันได้อ้าปากกล่าวทักทาย “จะเขียนยังไงฟระ” คิดในใจ ผมใช้เวลาอยู่เกือบสัปดาห์นั่งคิดไปคิดมาก็นึกถึงสามก๊กฉบับวณิพก ที่เขียนโดย ยาขอบ ที่นำสามก๊กฉบับเต็มที่มีเนื้อหาและตัวละครมากมายชวนสับสนมาเล่าเป็นรายบุคคลในทำนองผู้เฒ่านักเล่านิทานโดยเลือกมาเฉพาะตอนที่สนุกตื่นเต้นและน่าติดตาม จึงเกิดเป็นไอเดียว่าจะลองเขียนบทความในทำนองเรื่องเล่านี้ดูสักครั้ง

“จากฟันยิ้มสู่ข้าวอร่อย...”

event10 พ.ค. 2561

ช่วงก่อนปี 2547 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชฯ ได้รับการถวายการรักษาด้วยทันตกรรมรากเทียม พระองค์พอพระทัยเป็นอันมาก ทรงมีพระกระแสรับสั่งกับทีมทันตแพทย์ที่ถวายการรักษาเป็นต้นว่า “มีไททาเนียมแล้วหรือยัง?” “สามสิบบาทรักษาได้หรือไม่?” ทรงปรารภถึงสมเด็จย่าว่า “หากพระองค์ท่านยังทรงมีพระชนม์ชีพอยู่ อยากจะให้ได้รับการฝังรากเทียม” และทรงคิดถึงพสกนิกรของพระองค์ท่าน ด้วยพระราชปณิธานที่อยากให้ราษฎรได้อยู่ดีกินดี

จัดฟันแบบใส ได้ผลจริงหรือ???

event10 พ.ค. 2561

Clear Aligner Treatment หรือการจัดฟันแบบใส หมายถึงการจัดฟันด้วยเครื่องมือจัดฟันแบบถอดได้ที่ทำด้วยพลาสติกใสขึ้นรูปด้วยความร้อน (clear thermoplastic) พัฒนาการของเครื่องมือนี้เริ่มต้นจากการใช้เครื่องมือที่เรียกว่า tooth positioned ที่ทำจากการปรับตำแหน่งฟันในแบบจำลองฟันพลาสเตอร์ (plaster model set up) แล้วนำไปเป็นแบบในการอัดแผ่นยางหรือแผ่นพลาสติกเพื่อทำ positioner ให้ผู้ป่วยใส่ทันทีหลังจากถอดเครื่องมือจัดฟันติดแน่นเพื่อใช้เคลื่อนฟันเล็กน้อย (minor tooth movement) เป็นการปรับรายละเอียดตำแหน่งฟันก่อนก